Levenskwaliteit van kinderen en ouders bij een (vecht)scheiding

Kinderen van scheidende ouders voelen zich goed in hun vel en zijn heel veerkrachtig om hun leven weer op te bouwen begin 2019. De universitaire onderzoekers van Utrecht en Amsterdam besluiten dat vechtscheidingen een geringe invloed hebben op de kwaliteit van het leven van kinderen...

Dit druist radicaal in tegen een onderzoek dat ik heb geanalyseerd van onderzoekers aan de PXL hogeschool in Hasselt en Professor Ann Buysse van de UGent (IPOS-onderzoek, verslag 2011).
Van de 230 ondervraagde kinderen  van uit de echt gescheiden ouders (gemiddelde leeftijd van 14,5 jaar) in de eerste twee jaar na de echtscheiding, geeft meer dan de helft aan dat hun ‘levenskwaliteit’ goed is en deze ook zo blijft. Het gaat niet over echtscheidingen, die via ‘onherstelbare ontwrichting’ het strijdplatform en advokaten kiezen. Waarschijnlijk zeggen kinderen op een stressmoment, zoals een echtscheiding, wat hun ouders willen horen en willen ze hun ouders beschermen...

De ondervraagde kinderen voelen zich minder goed als ze het gevoel hebben er niet toe te doen, geen verschil te maken voor hun ouders. Hoe meer conflict tussen de ouders en hoe minder de kinderen naar hun mening gevraagd wordt, hoe meer effect de scheiding heeft op hun levenskwaliteit. Als de ouders laten voelen dat de kinderen meetellen en belangrijk zijn, kunnen de kinderen veel aan. Geef je kind de nodige zorg en aandacht en doe dingen samen met hen. Kinderen zijn op dezelfde manier actieve betekenisverleners als volwassenen en verdienen betrokken te worden in het scheidingsproces.

Wat met geweld? Geweld in huis raakt kinderen:

Kinderen, die geroep of geruzie te horen krijgen,  moeten dezelfde gevolgen verwerken dan als ze het geweld zelf meemaken, zie Dienst Slachtofferhulp, caw Antwerpen, nummer  1712.

Bij geweld tussen (ex-)partners worden de kinderen vaak over het hoofd gezien. Toch hebben zij meer in de gaten dan je denkt. Elk kind, hoe klein ook, merkt de snijdende spanning tussen zijn of haar ouders, ook al ligt het in bed te ‘slapen’.

De kinderen in Vlaanderen, die met verbaal geweld te maken hebben - jaarlijks meer dan 50.000- , voelen zich niet goed in het echtscheidingsproces en nemen een stuk van de schuld op zich.  Het is logisch en wetenschappelijk bewezen dat conflict rechtstreeks verband houdt met de levenskwaliteit van mensen.
Bemiddeling zorgt voor verminderd conflict, een snellere verwerking van de scheiding en snelle stijging van de levenskwaliteit! Als bemiddelaar kan je de gevolgen van de scheiding objectiveren naar de kinderen toe en de redenen waarom kinderen meer of minder bij een ouder willen zijn.

Kinderen minimaliseren conflict tussen hun ouders, maar zijn vaker boos op of bang van hun ouders, wanneer deze in een vechtscheiding zitten. Ze merken ook 'stiltes' op, wanneer ouders elkaar bewust negeren of niet communiceren.

Kom bij mij om raad. Ik zie ook kinderen en laat ouders door de ogen van de kinderen kijken.

Wat is levenskwaliteit?

Van de 1850 ondervraagde, scheidende ouders meldden de meesten dat hun levenskwaliteit de eerste twee jaar na de scheiding zakt en lager is dan goed.

Een iets technischer stukje, het gaat over de tevredenheid van iemand met

• materieel, fysiek, emotioneel en relationeel welzijn,
• maatschappelijke integratie,
• veiligheid en productiviteit.

Maar ook de meting van het BMI, lidmaatschap in verenigingen, uren vorming per week, inkomen...

Waarom zakt die bij sommigen en hebben anderen er weinig last van?

Een groep mensen heeft een relatief goede levenskwaliteit en groei naar stabiliteit en ondervindt weinig invloed van de scheiding (= de adaptieve groep).

Een andere groep mensen had al een lage levenskwaliteit voor de scheiding en ziet deze verder dalen: de ‘maladaptieve groep’. Deze mensen:

• schatten hun plaats in de maatschappij niet zo positief in,
• hadden een lager of geen inkomen voor de scheiding,
• hebben vaker en intensieve conflicten gehad in hun verleden,
• hebben minder vaak een nieuwe partner op het moment van de scheiding
• nemen minder vaak zelfstandig beslissingen of kunnen minder goed hun gedrag reguleren of zichzelf evalueren vanuit persoonlijke standaarden (zijn minder autonoom).

Deze groep heeft het moeilijker met de scheiding, kiest eerder de conflictueuze weg, gaat minder gemakkelijk via bemiddeling tot een regeling komen of sneller twijfelen aan de deskundigheid van de facilitator.
Hou hier rekening mee, als je gaat scheiden.

Voor een snelle terugkeer naar een goede levenskwaliteit na scheiding, zorg dan voor meer autonomie in je leven. Neem je eigen beslissingen en houd in de hand hoe je gaat scheiden. Daarnaast spelen de materiële aspecten, zoals de billijke verdeling van het huis en de verblijfsregeling van de kinderen uiteraard ook een grote rol. Een goed scheidingstraject is een onderbouwd proces met controle over je regelingen: ik beslis versus rechter beslist.

Zijn er verschillen tussen mannen en vrouwen bij de beleving van de scheiding?

• vrouwen zien bij blijvend conflict of een contactbreuk met de ex-man hun levenstevredenheid sterker dalen met meer verlies aan controle over het leven tot gevolg dan de man.
• de man heeft in het geval van contactbreuk meer depressieve gevoelens dan de vrouw.
• mannen schatten conflict systematisch lager in dan vrouwen en zien vaker geen conflict of een ‘opgelost’ conflict.
• een eenzijdige scheidingsbeslissing van de man veroorzaakt meer conflict bij de vrouw, dan andersom.

Besluit:

• Conflict is inherent aan scheiding, het mag/moet in onderhandelingen een plaats krijgen en mag niet ‘geparkeerd worden in de koelkast’.
• Het goedvoelen of de levenskwaliteit van kinderen op het ogenblik van of na de scheiding wordt bepaald door de mate van conflict bij de ouders en de manier waarop ze hun kinderen ‘belangrijk’ doen voelen, erbij laten horen: zorg er als ouder voor dat uw kind zich belangrijk voelt, ook al gaat het moeilijk met u. Geef ze de nodige aandacht en doe dingen samen! De gevolgen van een echtscheiding, worden vaak pas veel later opgemerkt bij kinderen!
• Indien u meer autonomie behoudt of verwerft in uw leven op het moment van de scheiding, herstelt uw levenskwaliteit zich op korte termijn. Het is heel belangrijk zelf te participeren, actief geïnformeerd te zijn en maximaal zelf te beslissen in uw scheiding!
• Professionele, faciliterende tussenkomsten maken zeker een verschil voor de levenskwaliteit van (scheidende) mensen. Goede regelingen bij een scheiding worden in dat geval door de ex-partners beoordeeld als fair, volledig, duidelijk en op maat.